Một chiếc quạt đang hoạt động bình thường nhưng bắt đầu rung lắc mạnh, thân quạt rung theo hoặc phát ra tiếng động bất thường có thể khiến người dùng lo lắng. Không ít người cho rằng đây là dấu hiệu motor bị hỏng và cần thay ngay.

Tuy nhiên, quạt bị rung lắc không phải lúc nào cũng xuất phát từ motor

Cánh quạt mất cân bằng, lồng quạt bị lệch, chân đế không chắc chắn, trục motor bị cong hoặc các bộ phận cơ khí bị mòn đều có thể khiến quạt rung trong quá trình hoạt động

Việc xác định đúng nguyên nhân trước khi sửa chữa sẽ giúp tránh thay linh kiện không cần thiết và đảm bảo quạt hoạt động ổn định hơn

Trong bài viết này, Điện Tử Minh Hà sẽ phân tích những nguyên nhân thường gặp khiến quạt bị rung lắc và hướng dẫn cách kiểm tra từng trường hợp.

Quạt bị rung khi chạy có nguy hiểm không?

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nguyên nhân gây rung

Nếu quạt chỉ rung nhẹ do lồng quạt hoặc một bộ phận bên ngoài bị lệch, vấn đề có thể tương đối đơn giản và có thể xử lý sau khi xác định đúng vị trí

Tuy nhiên, nếu quạt rung mạnh, rung ngày càng tăng hoặc đi kèm tiếng kêu lớn, cánh quay không đều thì không nên tiếp tục sử dụng trong thời gian dài

Đặc biệt, nếu cánh quạt bị lỏng hoặc trục motor gặp vấn đề, việc tiếp tục vận hành có thể khiến tình trạng cơ khí trở nên nghiêm trọng hơn.

Nguyên nhân 1: Cánh quạt bị lệch hoặc mất cân bằng

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến quạt rung

Cánh quạt cần có độ cân bằng nhất định khi quay. Nếu cánh bị cong, nứt, biến dạng hoặc lắp không đúng vị trí, trọng lượng phân bố quanh trục sẽ không còn đồng đều

Khi tốc độ quay tăng lên, sự mất cân bằng này có thể tạo ra lực rung khiến cả thân quạt hoặc lồng quạt rung theo

Nếu trước đây quạt chạy êm nhưng sau khi tháo vệ sinh hoặc thay cánh lại bắt đầu rung, cần kiểm tra lại cách lắp cánh trước tiên.

Nguyên nhân 2: Cánh quạt bị bám bụi không đều

Bụi bẩn tích tụ lâu ngày cũng có thể ảnh hưởng đến độ cân bằng của cánh

Nếu một khu vực của cánh bám nhiều bụi hơn các khu vực còn lại, trọng lượng phân bố có thể thay đổi

Đây là lý do việc vệ sinh quạt định kỳ không chỉ giúp thiết bị sạch hơn mà còn giúp hạn chế những vấn đề liên quan đến khả năng vận hành

Khi vệ sinh cánh quạt, nên tháo và làm sạch đúng cách thay vì chỉ lau phần có thể nhìn thấy bên ngoài.

Nguyên nhân 3: Lồng quạt bị cong hoặc lắp lệch

Lồng quạt có nhiệm vụ bảo vệ người sử dụng khỏi tiếp xúc trực tiếp với cánh

Nếu lồng bị móp hoặc cong, khoảng cách giữa cánh và lồng có thể không còn đồng đều

Trong một số trường hợp, cánh quạt có thể va nhẹ vào lồng khi quay, tạo ra tiếng kêu và rung

Nếu quạt bắt đầu rung sau khi lồng được tháo ra để vệ sinh, hãy kiểm tra lại vị trí lắp và độ cân bằng của lồng.

Nguyên nhân 4: Trục motor bị cong hoặc lệch

Trục motor truyền chuyển động quay từ motor đến cánh quạt. Nếu trục bị cong hoặc lệch, chuyển động quay có thể không còn đồng tâm

Khi đó, cánh quạt sẽ quay theo quỹ đạo không ổn định và tạo ra hiện tượng rung

Tình trạng này có thể xảy ra sau khi quạt bị va đập, rơi hoặc chịu tác động mạnh

Nếu đã kiểm tra cánh và lồng quạt nhưng quạt vẫn rung mạnh, cần xem xét đến trục motor.

Nguyên nhân 5: Bạc đạn hoặc bộ phận cơ khí bị mòn

Bạc đạn và các bộ phận hỗ trợ chuyển động của motor có thể bị hao mòn sau thời gian dài sử dụng

Khi độ chính xác của trục quay giảm, motor có thể xuất hiện độ rơ hoặc ma sát bất thường

Người dùng thường có thể nhận biết thông qua một số dấu hiệu đi kèm như quạt rung, phát ra tiếng ù, tiếng rè hoặc motor nóng hơn trước

Nếu quạt vừa rung vừa kêu, không nên chỉ tập trung vào cánh quạt mà cần kiểm tra cả motor

Nếu hiện tượng rung đi kèm motor nóng bất thường, bạn có thể tham khảo thêm bài Quạt bị nóng khi chạy – Nguyên nhân có nguy hiểm không? để tìm hiểu các nguyên nhân liên quan đến motor.

Nguyên nhân 6: Chân đế hoặc thân quạt không chắc chắn

Không phải mọi trường hợp rung đều xuất phát từ phần cánh hoặc motor

Nếu chân đế không được đặt trên bề mặt phẳng, ốc vít bị lỏng hoặc phần thân quạt được lắp không chắc chắn, rung động từ motor có thể truyền xuống toàn bộ thiết bị

Đối với quạt cây, hãy kiểm tra xem chân đế có bị nghiêng hoặc cập kênh hay không

Nếu quạt rung nhưng phần đầu quạt vẫn hoạt động tương đối ổn định, chân đế và thân quạt là những vị trí nên kiểm tra.

Nguyên nhân 7: Ốc vít và các bộ phận lắp ráp bị lỏng

Sau thời gian dài hoạt động, rung động liên tục có thể khiến một số vị trí liên kết cơ khí bị lỏng

Khi đó, quạt có thể phát ra tiếng rung hoặc tiếng rè dù cánh và motor vẫn hoạt động bình thường

Hãy kiểm tra những vị trí có thể quan sát được bên ngoài và siết lại nếu cần thiết

Không nên tự ý tháo sâu vào motor hoặc phần điện nếu không có chuyên môn.

Cách kiểm tra quạt bị rung lắc tại nhà

Trước tiên, hãy tắt quạt và ngắt nguồn điện

Kiểm tra cánh quạt xem có bị cong, nứt hoặc lắp lệch hay không

Sau đó kiểm tra lồng quạt, đặc biệt là khoảng cách giữa cánh và lồng

Tiếp tục kiểm tra chân đế, thân quạt và những vị trí có ốc vít dễ bị lỏng

Nếu những bộ phận bên ngoài đều bình thường nhưng quạt vẫn rung mạnh, cần kiểm tra sâu hơn phần trục motor và các bộ phận cơ khí bên trong

Không nên dùng tay giữ cánh quạt khi thiết bị đang quay để kiểm tra độ rung.

Quạt rung nhẹ có cần sửa không?

Không phải trường hợp rung nhẹ nào cũng cần sửa ngay

Một mức rung nhỏ có thể xuất hiện tùy thiết kế và tình trạng hoạt động của quạt. Điều đáng chú ý là sự thay đổi so với trạng thái ban đầu

Nếu trước đây quạt chạy rất êm nhưng gần đây bắt đầu rung nhiều hơn, cần tìm nguyên nhân

Đặc biệt, nếu rung tăng dần theo thời gian hoặc xuất hiện cùng tiếng kêu, quạt quay không đều và motor nóng thì không nên bỏ qua.

Khi nào cần ngừng sử dụng quạt?

Bạn nên ngừng sử dụng nếu quạt có hiện tượng rung mạnh bất thường, cánh có dấu hiệu lỏng hoặc va vào lồng

Ngoài ra, nếu quạt đồng thời xuất hiện mùi khét, tiếng kêu lớn, motor nóng bất thường hoặc có dấu hiệu cháy, cần ngắt nguồn điện và kiểm tra thiết bị

Việc tiếp tục vận hành một chiếc quạt đang có lỗi cơ khí hoặc điện có thể khiến hư hỏng trở nên nghiêm trọng hơn.

Kết luận

Quạt bị rung lắc khi chạy không nhất thiết đồng nghĩa với việc motor đã hỏng.

Cánh quạt bị lệch, bám bụi không đều, lồng quạt cong, chân đế không chắc chắn hoặc ốc vít bị lỏng đều có thể tạo ra rung động

Nếu đã kiểm tra các bộ phận bên ngoài nhưng quạt vẫn rung mạnh, cần xem xét đến trục motor, bạc đạn và các bộ phận cơ khí bên trong

Việc xác định đúng nguyên nhân trước khi thay linh kiện sẽ giúp tiết kiệm chi phí và đảm bảo quạt hoạt động ổn định hơn.